Warrékast1 kl rockwSedert 2014 experimenteer ik met Warré kasten. Na heel wat probeersels heb ik nu een bedrijfsmethode die werkt. Ontdek wat een Warré kast is, hoe ze werkt en hoe je er lekkere honing mee kan oogsten.

Waarom deze website?

Pas nadat ik een cursus bijenhouden gevolgd had, in 2012 - 2013, "ontdekte" ik dat er naast de algemeen gangbare methode, met raampjes, ook andere mogelijkheden waren om bijen te behuizen.

Ik startte met 2 Simplex kasten in 2013 maar geraakte tegelijkertijd gefascineerd door de Warré kast. Zodanig gefascineerd, dat ik meteen een paar kasten begon te bouwen en bevolken.

Een Warré kast is een bijenkast en bedrijfsmethode zoals beschreven door de priester Emile Warré, in de eerste helft van de 20e eeuw. De kast bestaat uit vierkante hoogsels waarin de bijen zelf hun raten opbouwen.

De jaren 2014 en 2015 waren ontmoedigend in de zin dat ik het zwermen niet onder controle kreeg en dat de honingopbrengst tegenviel. Bovendien was het oogsten van honing moeilijk. 

Positief was nochthans dat de bijenvolken in de Warré kasten zeer goed de winter doorkwamen en dat er nooit problemen waren met moerloosheid en slechte waswafels.

Gelukkig heb ik niet opgegeven, want 2016 was een hoopgevend jaar voor mijn Warré-avontuur. 
Ik kon het zwermen onder controle houden en had een kleine honingoogst. Ik heb vooral zeer veel bijgeleerd.
Ook in 2017 gingen de zaken goed: geen zwermen en 7 à 15 kg honing per Warré kast. Dit is weinig in verhouding tot mijn Simplex kasten, maar ik heb geen waswafels of suikervoer nodig.

Je vindt veel websites met algemene en volledige informatie over Warré kasten. Daarnaast zijn er ook sites van mensen die vol goede moed en grote idealen gestart zijn met Warré kasten, maar zonder verslag over hoe het hen verder vergaan is.

Op deze site probeer ik verder te gaan en uit te leggen hoe men Warré kasten kan gebruiken in de noordelijke rand van Antwerpen. De technieken en ervaringen die je hier vindt pas ik zelf toe.

Net zoals bij bijenkasten met raampjes moet de binnenruimte van warrékasten aangepast worden in functie van het groeiende en weer krimpende bijenvolk.

De jaarcyclus

De originele methode van Warré houdt in dat lege hoogsels voorzien van toplatjes toegevoegd worden onderaan de kast. De bijen zullen de honing bovenaan stockeren terwijl het broednest daalt, waar nieuwe raten gebouwd worden. Ergens in augustus wordt dan één of meer hoogsels bovenaan weggenomen en geoogst. Daar hoort alleen honing in te zitten en geen broed meer. Er moet ook nog genoeg honing overblijven in de rest van de kast zodat het volk kan overwinteren, want er wordt niet bijgevoederd.

Wanneer ik deze methode probeerde toe te passen leverde dit volgende problemen op:

  • Zwermen: ik neem aan dat de dracht in de omgeving van mijn bijenstand zodanig snel aangroeit, dat de nectar sneller binnenstroomt dan er bovenaan broedcellen leegkomen. Bijen slaan de honing niet graag op beneden het broednest zodat ze gaan zwermen;
  • Als gevolg van het zwermen is er minder honingproductie;
  • De bovenste romp wordt niet broedvrij zodat ik niet kan oogsten;
  • Zelfs wanneer ik kan oogsten, is dit uit oude raat. Op zich is dat geen probleem, maar ik heb graag ook raathoning en hiervoor is versgebouwde raat nodig;
  • Het is niet eenvoudig om zonder speciale lift rompen onderaan toe te voegen wanneer er enkele volle hoogsels boven staan.

Warré gaf zelf aan dat hij in bepaalde gevallen hoogsels bovenaan toevoegt. Dit is ook de werkwijze van Gilles Denis. 

Wanneer je lege hoogsels bovenop zet, is het belangrijk om daar één à twee toplatjes met min of meer uitgebouwde raten in te hangen. Anders worden deze rompen moeilijk ingenomen en beginnen de bijen soms van onder naar boven te bouwen, hetgeen resulteert in dikke, rommelige raat. Je moet dit ook op het juiste moment doen: indien te vroeg, gaan de bijen de nieuwe romp niet bezetten en lijken ze zelfs te vergeten dat die er is. Wanneer je te laat bent, krijg je zwermen.

Schematisch ziet mijn werkwijze er als volgt uit:

bedrijfsmethodekl

Afhankelijk van de sterkte van het volk, de lokale evolutie van de dracht en het weer is het mogelijk dat je meer hoogsels onder- of bovenaan moet plaatsen, Dit is slechts een algemeen, door mij gebruikt schema.

Verklaring:

Winter: aan het einde van de winter zit het volk in romp B, A bevat alleen oude raat

Vroege lente: neem romp A weg, vervang die door lege romp C (met toplatjes). Wanneer het volk sterk begint te groeien zet je er ook romp D op (toplatjes met wasreep en enkele uitgebouwde raten)

Lente: Romp D wordt ingenomen en uitgebouwd, terwijl ook onderaan ruimte is voor uitbreiding.

Honingdracht: op romp D wordt een koninginnerooster gelegd en daarop een lege romp HZ (toplatjes met wasreepjes en een paar uitgebouwde raten)

Wanneer de honingzolder vol is, kan deze geoogst worden. Ik experimenteer ook met hoogsels met halve hoogte als honingzolder. Het is mogelijk om 2X te oogsten.

Wanneer de honingzolder afgenomen is, is de kast klaar voor de winter. Wanneer romp C leeg is, kan deze ook weggenomen worden. De raten kunnen prima dienen om als basis te dienen voor de uitbreiding van de kast naar boven toe in het volgende jaar.

Een Warré kast bevolken

Hiervoor heb je één of twee lege Warré hoogsels nodig met bodem en dak, de nodige toplatjes met een wasstrip en bijen natuurlijk.

Zwerm

Het makkelijkst is het om te starten met een zwerm. Schud de bijen met daartussen de koningin in een kast bestaande uit één of twee Warré hoogsels. Laat de kast tot 's avonds staan met open vlieggat zodat rondvliegende bijen binnenkomen. Dan sluit je de vliegopening voor een paar dagen. De kast mag niet in de volle zon staan. De bijen hebben voldoende voedselvoorraad opgezogen zodat je niet moet voederen. Na een 3 -tal dagen zet je de kast op de definitieve plaats, open het vlieggat, en het volk zal gaan groeien.

Kunstzwerm

Hierbij schud je een grote hoeveelheid bijen van een kast met raampjes in een ruime bak. Bij voorkeur bijen op broedramen, die nog niet uitgevlogen hebben. Zet er de koningin bij. Indien je een andere koningin wil invoeren moet dat gebeuren met een kooitje met suikerstop. 

Verder gaat het zoals met een echte zwerm, met dit verschil dat je wel moet bijvoederen. Leg het stuk worteldoek met een gat erin dat je normaal gezien op het bovenste hoogsel, onder het isolatiebakje zou leggen bovenop het bovenste hoogsel met bijen. Zet een voederbakje met een 1:1 suikeroplossing boven het gat. Zet daarover nog een leeg hoogsel en daarboven het dak. Sluit de vliegopening.
Na een paar dagen heeft het volk zich gevestigd.

0171689

Een volk opsplitsen

Wanneer je al een Warré kast hebt met een groot volk (minimaal 3 hoogsels) erin, kan je dit ook in tweeën splitsen. Deze methode werkt ook zwermvertragend.

Haal op een zonnige dag, rond de middag, één van de hoogsels waarin zeker open broed moet zitten samen met alle bijen die er in zitten weg. Zet er een leeg hoogsel met latjes onder, voorzie ook een bodem en dak. Wanneer je dit nieuwe kastje op de plaats van de grote kast zet, komen alle vliebijen erbij en heb je meteen een "vliegende" start. 

De koningin zit nu in één van de twee kasten, maar je weet niet meteen waar. De bijen zorgen voor een nieuwe koningin in de moerloze kast. Observeer de vliegplank in de volgende weken: de kast waar de bijen stuifmeel blijven binnenbrengen bevat de oude koningin want hier gaat de ontwikkeling van larven gewoon door. In de andere kast zal na een ruime week geen of weinig stuifmeel toekomen, want hier is geen open broed meer.

Er bestaan ook methoden waarbij je alle bijen met rook door een koninginnenrooster drijft en zo de koningin kan isoleren. Deze methoden heb ik nog niet geprobeerd.

Voederen

Nieuwe volkjes slagen er mogelijk niet in om voor het einde van de zomer voldoende honing te verzamelen om te overwinteren. Die moeten dan bijgevoederd worden met suikerstroop of honing in augustus / september.